Techniek; Het stemmen van de basgitaar

Er zijn drie manieren om een basgitaar te stemmen. Met een electronische tuner, met behulp van de noot op de 5de fret en door gebruik te maken van de flageolettonen.

De electronische tuner

Er zijn vele soorten tuners en in verschillende prijsklassen verkrijgbaar. De duurdere soorten zijn de zogenaamde chromatische tuners. Deze hebben de voorkeur. Als je budget het niet toestaat, probeer dan één tweedehands te krijgen. Kijk op Marktplaats.nl of speurders.nl. Het grote voordeel van deze chromatische tuners is dat ze hands-free zijn. Je kan een willekeurige snaar aanslaan of noot spelen en het geeft aan welke noot het is en of het een kruis of een mol is. Werkelijk uitstekend voor het oefenen op een fretloze basgitaar.

Sommige tuners hebben een LED display. Probeer er één met een VU metertje (met een 'naaldje') aan te schaffen. Dit is belangrijk om de intonatie in te stellen

Als de basgitaar is aangesloten en je bent klaar om te stemmen, begin dan met de 'E-snaar open aan te slaan. Begin vanuit een lagere instelling en draai de stemsleutel aan tot de tuner aangeeft dat je de goede toon te pakken hebt. Of wel, dat de snaar gestemd is. Nogmaals, zorg ervoor dat je 'omhoog'stemt. De snaar zal meteen weer ontstemd zijn als je 'omlaag' stemt. Doe dit vervolgens ook voor de andere snaren.

Stemmen via de 5de fret

De tweede manier om een basgitaar te stemmen is door gebruike te maken van de 5de en 7de frets noten. Je begint met het bepalen van een referentie toonhoogte met behulp van een stemvork, een afgespeeld lied, een keyboard of gitaar (goed gestemd natuurlijk). Begin het stemmen vervolgens met de 'A' of de 'E'-snaar. Het schijnt namelijk dat deze twee snaren makkelijker door de meeste mensen gehoord kan worden. Bovendien zijn deze noten makkelijk in welk lied dan ook te vinden. Als je gaat stemmen met behulp van een stemvork, is de A440 stemvork de meest gebruikte.

Wat je nu doet is de referentie noot spelen. Vervolgens sla je de open 'A'-snaar aan. Als de noot op de bas scherp of hoger klinkt dan de referentie noot, draai je de stemsleutel losser om de spanning op de snaar te verlagen. Je hoort dan dat de noot lager wordt. Speel de referentie noot nogmaals, daarna je open snaar en vergelijk weer. En denk erom, 'omhoog'stemmen niet 'omlaag'.

Luister goed of je een golf in het geluid hoort. Het klinkt ongeveer als 'wah-wah-wah-wah'. Naarmate je meer 'omhoog' stemt (in feite dus de stemsleutel aandraait), klinken de golven langzamer en langzamer tot ze verdwenen zijn. Op het moment dat je geen golven meer hoort, zijn beide noten gelijk en is je snaar gestemd.

Als je te ver gaat klinken de golven sneller en sneller en dat betekent dat je overgestemd hebt en de noot in feite te hoog is. Haal de spanning weer van de snaar af en begin overnieuw. Want je weet het nu; NOOIT 'omlaag' stemmen, gegarandeerd dat je snaar binnen de kortste keren weer ontstemd is.

Als je nieuwe snaren op je basgitaar heb gezet, moet je ze rekken door de snaren bij de 5de en 7de fret te beroeren. Trek de snaar bij de bas pickup omhoog en beweeg het heen en weer. Stem de snaar en rek hem weer op. Herhaal dit zonodig tot de snaar niet meer zo gauw ontstemd raakt. Wees niet bang om ruw met de snaren om te gaan. Tenzij je wel heel erg hard eraan trekt, zul je ze heus niet breken.

Als je de eerste snaar gestemd hebt, in dit geval is het de 'A'-snaar, fret de 'E'-snaar op de 5de fret. Speel de open 'A'-snaar en vervolgens de 'E'-snaar (met je vinger op de 5de fret). Klinkt de snaar te laag, stem dan 'omhoog' door de stemsleutel aan te draaien. Ga hiermee door tot beide noten gelijk zijn.

Herhaal bovenstaande voor de overige snaren. Heb je ze allemaal gestemd, herhaal dan alle stappen om er zeker van te zijn dat ze allemaal goed gestemd zijn en één niet per ongeluk weer ontstemd is geraakt.

Stemmen door middel van de flageolettonen

Een flageolettoon is een hoge toon veroorzaakt door de lichte aanraking van een snaar in de rustpunten van de trilling.
Begin met het stemmen van de 'A'-snaar door op de 12de fret de flageolettoon te spelen en deze overeen te laten komen met een referentie noot zoals boven beschreven. Is de 'A'-snaar gestemd, speel dan vervolgens de flageolettoon op de 7de fret van de 'A'-snaar en stem het af met de flageolettoon op de 5de fret van de 'E'-snaar. Speel vervolgens de flageolettoon op de 5de fret van de 'A'-snaar en stem het af op de flageolettoon op de 7de fret van de 'D'-snaar. En tenslotte speel je de flageolettoon op de 5de fret van de 'D'-snaar en stem het af op de flageolettoon op de 7de fret van de 'G'-snaar.

Het instellen van de intonatie op de basgitaar

Waarom moet dat gedaan worden? De reden waarom de intonatie op de bas ingesteld moet worden, is dat de open snaren noten en de noten van fret nummer 1 tot 22 zuiver zijn over het hele bereik van de nek. Wat je eigenlijk doet is te proberen over de hele nek zuivere tonen te krijgen in plaats van hier en daar zuivere gebieden. Wat je dan krijgt is dat bijvoorbeeld een 'A' noot gespeeld op de 5de fret van de 'E'-snaar zuiver is, om vervolgens te horen dat een 'A' noot gespeeld op de 17de fret niet zuiver is. Door de intonatie in te stellen voorkom je dit probleem.

Je hebt hiervoor een tuner met een VU meter nodig. Begin met de flageolettoon op de 12de fret van de 'E'-snaar te spelen. Speel vervolgens de 'normale'noot op de 12de fret. Druk niet te hard op de snaar. Gebruik dezelfde druk als je bij het spelen ook gebruikt. Als je harder of zachter drukt dan je normaliter doet, stel je de intonatie niet goed in. Dit is ook de reden waarom je het niet door je lokale gitaarboer moet laten doen, maar dat je het zelf moet doen omdat jij er tenslotte op speelt en niet hij. De naald van de VU meter moet even ver uitslaan als bij het spelen van de flageolettoon.

Slaat de naald minder uit, dan moet je de zadel van de brug dichter bij de nut plaatsen. Met andere woorden, de door jou gespeelde noot is te laag en je moet de lengte van de snaar inkorten om het hoger te laten klinken. Als de naald te ver uitslaat, dan moet je de zadel verder van de nut plaatsen of de snaar langer maken. Herhaal deze handelingen tot de gespeelde noot op dezelfde plaats zit als de flageolettoon. Doe dit alles voor elke snaar.

Als je een brug hebt die uit één stuk bestaat, en de zadel kan daardoor niet aangepast worden voor elke snaar, moet je wel een compromis sluiten. Bijvoorbeeld door de intonatie van de meest gebruikte snaren zo goed mogelijk in te stellen en voor de overige snaren accepteren dat het niet ideaal is. Trouwens, de zadel is dat onderdeel van de brug waar de snaren over lopen.

Terug